Eylül ayında oluşan fiyat değişimlerini değerlendiren Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar şunları söyledi: “Eylül ayındaki fiyat değişimlerine baktığımızda üretici ve market arasındaki fiyat farkının %500’lere ulaştığı görülmektedir. Üreticiden 10 kuruşa çıkan karpuz marketlerde 62 kuruştan satışa sunulmaktadır. Fiyat farkının yüksek olduğu diğer ürünler ise sırasıyla %359 ile domates, %344 ile patlıcan, %340 ile limondur. Görüldüğü üzere üreticilerimiz ile market arasındaki makas yüksektir. Eylül ayında üretici fiyatı değişmeyen limon marketlerde %31 fiyat artışı gösterirken, üretici fiyatı değişmeyen karpuzda marketlerde %21.4 artışla satışa sunulmuştur.

Üreticilerimiz ürettikleri üründen hak ettikleri geliri elde edemezken, tüketicilerimiz bu ürünleri pahalıya tüketmek durumda kalmaktadır. Bunun yanı sıra alım gücü azalan tüketiciler ise bu ürünlerden bir kısmına erişemediği için dengeli beslenememektedir.

Eylül ayında market fiyatlarına baktığımızda; 4 üründe fiyat değişimi olmazken, 10 üründe azalma, 15 üründe ise fiyat artışı olmuştur. Yumurta, patlıcan, kırmızı mercimek, sivri biber fiyatlarında değişim görülmezken, sütte %1.5, kuru kayısıda %2.2, kuru fasulyede %2.9, nohutta %3, armutta %5.8, pirinçte %6.7, yeşil fasulyede %7.1, havuçta %14.5, elmada %17.4, salatalıkta %22.8 fiyat düşüşleri görülmüştür. Buna karşılık limonda %31, kavunda %22.7, karpuzda %21.4, tavuk etinde %14, şeftalide %11.1, patateste %8.4, domateste %5.5, soğanda %3.1, kuru incirde %2.7, kuru üzümde %2.7, fındıkta %2, toz şekerde %1.4, yeşil mercimekte %1.2, dana etinde %0.9, kuzu etinde ise  %0.7 fiyat artışları olmuştur.

Eylül ayında üretici fiyatlarına baktığımızda; 6 üründe fiyat değişimi olmazken 6 üründe azalma, 15 üründe ise fiyat artışı olmuştur. Karpuz, limon, nohut, kuru kayısı, süt ve kuzu etinde fiyat değişimi görülmezken; yeşil fasulyede %3.9, havuçta %6.2, patlıcanda %6.7, sivri biberde %10.7, salatalıkta %19.2, elmada %24.7 fiyat düşüşleri görülmüştür. Mevsim itibarıyla hasadı devam eden ürünler ile elma gibi hasat edilen ürün miktarında artış görülen ürünlerde fiyat düşüşleri görülebilmektedir. Buna karşılık fındıkta %43.8, kuru üzümde %40, pirinçte %27.6, kuru incirde %25, kavunda %15.4, yumurtada %15.4, patateste %9, kuru fasulyede %8.8, soğanda %7.1, domateste %5.5, şeftalide %5.3, dana etinde %5.3, armutta %4.3, yeşil mercimekte %3.6, kırmızı mercimekte %2.9 fiyat artışı görülmüştür.

Fındık fiyatının maliyet fiyatının çok altına düşmesi nedeniyle fındıkta uyguladığımız stratejinin ardından, üreticinin ürününe sahip çıkıp, bilinçli bir şekilde hareket etmesi, ürününü pazara birden indirmemesi, fiyatın normal seviyesine çımasını sağlamış, bu nedenle fındık fiyatında artış görülmüştür.

Kuru üzümde rekoltede yaşanan düşüşün yanı sıra, yağışların kaliteyi olumsuz etkilemesi fiyatı artırmıştır. Kuru incirde de benzer bir durum söz konusudur. Hasat ve kurutma döneminde meydana gelen yağışlar üründe hasara yol açmıştır. Rekoltedeki düşüş fiyatlara yansımıştır.

Pirinçte Ağustos ayı fiyatı 2008 sezonuna ait fiyattır. Eylül ayı itibarıyla çeltik hasadının başlaması ile birlikte piyasaya yeni ürün çıkmıştır. TMO çeltik alım fiyatını henüz açıklamamış olup, serbest piyasada pirinç 1,85 TL/Kg’dan satılmaktadır. Geçen sezonun ürünü ile kıyaslama yapıldığı için fiyatlarda artış görülmektedir.

Dana eti ve yumurta gibi hayvansal ürünlerde arz ve talep değişikliği nedeniyle fiyatlarda bir miktar artış görülmüştür.

Tarım üstü açık bir fabrikadır. İklim koşullarında yaşanan bir değişme üreticilerimizi doğrudan etkilemektedir. Kuru üzüm ve kuru incir örmeğinde olduğu gibi üreticinin ürünü hasar görmüştür. Rekolte düşüşü nedeniyle artan fiyatlar, üreticinin yeterli gelir elde etmesini sağlayacak düzeyde değildir. Son iki yıldır Ülkemizde yaşanan kuraklığın ardından bu yıl gelen yağışlar üreticilerimizi sevindirmekle birlikte, yaşan sel felaketleri, kuru üzüm ve incir gibi ürünlerde rekolteyi olumsuz etkilemiş ve üreticilerimiz mağdur olmuştur.

Üreticilerimizin mağduriyetinin giderilmesi, pazarlamada sıkıntı yaşamadan emeğinin karşılığını almaları, tüketicilerimizin de bu ürünleri uygun fiyatla tüketmesi sağlanmalıdır. Ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar, pazarlama zincirinde yer alan tüm taraflar gereken hassasiyeti göstermelidir.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği olarak konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.”

Seçilmiş Ürünlerde Eylül’09 Ayı İtibarıyla Ortalama Üretici, Hal, Pazar ve Market Fiyatları(TL/Kg)

Not: Veriler Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin illerinden derlenen ortalama fiyatlardır. Pirinç, kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek için belirtilen hal fiyatları Gimat toptan satış fiyatlarıdır.

TMO henüz çeltik alım fiyatını açıklamamış olup, pirinç üretici fiyatları yeni sezona ait serbest piyasa fiyatıdır.

Fındık fiyatı serbest piyasa fiyatıdır.

Baklagil fiyatları yeni sezona ait üretici fiyatlarıdır.

Seçilmiş Ürünlerde Market Fiyatlarındaki Aylık Değişim

 Seçilmiş Ürünlerde Üretici Fiyatlarındaki Aylık Değişim