Şefik İşeri
Aile şirketlerinde kurumsallaşma
Kurumsallaşma genellikle işin profesyonel kadrolara devredilmesi olarak algılanır. Bu son derece yanlış bir anlayıştır. Esas olan şirket politikalarının ve iş süreçlerinin belirlenmesi, görev ve sorumlulukların netleştirilmesi çalışanların performanslarının adil ve objektif kurallara göre ölçümlenmesidir.
Mahallelerimizin bakkal amcaları dükkanlarında bizlere ailece hizmet verirlerdi. Günümüzde mahalleler dağılmaya ve kapanan bakkallarımızın yerinde her köşede sahiplerini tanımadığımız marketler yer alamaya başladı.
Perakendecilikte yaşanan bu değişim incelendiğinde organize perakendeciliğin her geçen gün daha fazla güçlendiğini görüyoruz. Organize perakendecilerle rekabet eden ve varlığını sürdürmeye çalışan yerel perakendecilerimiz şube sayılarını artırmaya ve işlerini geliştirmeye gayret etmektedirler. Bu çabalarında rekabet üstünlüğü sağlayabilmelerinin anahtarı kurumsallaşmaya önem vermeleridir.
Çoğunlukla aile tarafından kurulan, yönetilen ve geliştirilen bu müesseselerin yönetiminde aile mensupları yer almaktadır. Aile firmalarında kurumsallaşma faaliyetlerinin başlatılması için aileyi ve değerlerini bilen ve işe dışardan bakan tecrübeli göze ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaç dışarıdan alınacak danışmanlık hizmeti ile karşılanabilir.
Kurumsallaşma genellikle işin profesyonel kadrolara devredilmesi olarak algılanır. Bu son derece yanlış bir anlayıştır. Esas olan şirket politikalarının ve iş süreçlerinin belirlenmesi, görev ve sorumlulukların netleştirilmesi çalışanların performanslarının adil ve objektif kurallara göre ölçümlenmesidir. Yönetim kademelerine yapılacak atamaların ehliyet ve liyakate göre yapılmasının sağlanmasıdır. Bu düzenleme içinde aile fertlerinden işin içinde yer almak isteyenlerin kaabiliyetlerine ve vasıflarına göre istihdam edilmeleri esastır.
Çoğu aile şirketlerinde iş bölüşümü bu kriterlere göre yapılmadığından özellikle ikinci kuşak işbaşı yapınca örtülü veya açık post kavgaları başlatılmaktadır. Bu kavgalar aynı kuşak arasında daha iyi pozisyona sahip olmak için yapılmakta, kurucular veya eski kuşaklar ise kenara çekilmemekle suçlanmaktadırlar. Halbuki bir şirketin kurumsallaşması kurucu kuşakların tecrübelerini iş süreçlerine yansıtmaları ve işin içinde birer GURU olarak kalmaları ile mümkündür. Onlardan işi terketmelerini, işten uzaklaşmalarını istemek o işin kurumsal hafızasını, rekabet avantajını ortadan kaldırmak demektir. Kurumsallaşma sürecinde kuruculara ve aile büyüklerine düşen en önemli görev ise ikinci kuşağa yetki ve sorumluluk vermekte cömert davranmaları ve onlara hata yapma şansı ve fırsatı vermeleridir.
Unutulmamalıdır ki tecrübeler bedeli ödenmiş hatalardan oluşmaktadır.
Yeni kuşaklara işi sevdirelim, onlara güvenelim ve onların önünü açalım, onlara rehber olalım.
Biz bu işimizi kuşaklar boyu yapıyoruz ve yapacağız diyebilelim.
Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Temmuz 2012 – 41. sayısında yayınlanmıştır.
Bana bu sayfayı açan Retail Türkiye Dergisi’ne sonsuz teşekkür ediyorum. Bir teşekkürde benim bu sütunlarda yazmamı teşvik eden ve kapıyı aralayan Ataman Özbay’a.
Haziran 2009 yılından bu yana Retail Türkiye Dergisi’nde yazmaya başladım. Dile kolay değil. 6 yıldır aralıksız yazıyorum. Ama sağlık sorunlarım nedeniyle artık çok sevdiğim okurlarıma hoşçakalın demek istiyorum. İlk yazım Haziran 2009 sayısında “Herkes en iyi bildiği işi yapmalı” başlığıyla yayımlanmış. Biliyorum ki veda yazıları yazmak çok zordur. Okurlarımdan özür diliyorum. Bana ne mutlu ki bu yazılarımla birlikte kitapta yayımladım. Bilgi birikimleri genç kuşaklarla birlikte okurlarımla paylaştım.
Bana bu sayfayı açan Retail Türkiye Dergisi’ne sonsuz teşekkür ediyorum. Bir teşekkürde benim bu sütunlarda yazmamı teşvik eden ve kapıyı aralayan Ataman Özbay’a.
Sağlıcakla kalın
Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Nisan 2015 – 74. sayısında yayınlanmıştır.
Çalışanlar yıllık gelirinin en az %30 unu değişken ücretinden,%70’ini aylık sabit ücretinden almalıdır. Gelirin değişken sabit ayrışımında ideal bölüşüm oranı ise yüzde ellidir.
Aslında münhasır bayilik sistemi 30yıl sonra işlevselliğini kaybetmiş ve iş gene dönüp dolaşıp çeşit toptancılığına dönmüştür. Piyasalardaki bu dönüşüm ve değişimi gören üreticilerin dağıtım sistemlerini ve bayilik şartlarını yeniden gözden geçirmeleri gerekmektedir. Sürdürülebilir karlılığı sağlayamayan hiçbir işletme varlığını koruyamaz. Ticaretin esası Kazan/Kazan ilkesidir. Bir tarafın kaybettiği ticari ilişki devamlılığını koruyamaz.
