AVM’ler özellikle gençler için buluşma mekanları, emekli ve yaşlılarımız için iyi vakit geçirebilecekleri mekanlar olmuştur. Bu trendin kısa ve orta vadede geriye dönmesi ve eskisi gibi ‘’Ana cadde çarşıları’’nın tekrar revaçta olması oldukça zor görünüyor. Tam aksine AVM zincirlerine doğru gidiş eğilimi başlamıştır.

Mağazaların ve insan trafiğinin yoğun olduğu ana caddelerden geçerken kiralık dükkan ilanlarına gözüm takılır ve çoğu zaman boş dükkanları sayarım.

Bir sonraki geçişimde ise bu sayımım ile yeni sayımımı mukayese ederim.

Bu basit istatistiki karşılaştırma bana perakende piyasalarının gidişatına yönelik bir kanaat verir.

Son iki yılda insan trafiği çok hareketli olan ana caddelerde kiralık dükkanların sayısında önemli ölçüde artış olmuştur.

Bu ana caddelerde dükkan sahibi olmak eskiden önemli bir gelir garantisine kavuşmak olarak görülürdü. Dükkanların değeri de epey artmış durumdaydı. Bu gün ibre tersine dönmeye başladı.

Bu gelişmeye mantar gibi çoğalan, yeni açılan ‘’Alışveriş Merkezleri’’ neden olmuştur.

Tüketicilerin alışveriş alışkanlıkları önemli ölçüde değişmiştir.

-Yazın serin, kışın sıcak olan,

-Acıkınca çok çeşitli yemek yeme seçeneği olan,

-Arkadaşınla oturup sohbet ederken bir kahve içebileceğin konforlu mekanları olan,

-Sineması olan,

-Aracını koyabileceği güvenli otoparkı olan,

-Bulundukları ortamda kendilerini güvende hissettikleri,

Tüketici için adeta konfor merkezi haline gelen AVM çarşıları insanları mıknatıs gibi çekmektedir.

AVM’ler özellikle gençler için buluşma mekanları, emekli ve yaşlılarımız için iyi vakit geçirebilecekleri mekanlar olmuştur. Bu trendin kısa ve orta vadede geriye dönmesi ve eskisi gibi ‘’Ana cadde çarşıları’’nın tekrar revaçta olması oldukça zor görünüyor. Tam aksine AVM zincirlerine doğru gidiş eğilimi başlamıştır. Yani artık güçlü sermayesi olan yatırımcılar çok sayıda AVM‘nin sahibi olmayı ve AVM’ler zinciri kurmayı hedeflemektedirler.

Üç yıl önce İstanbul’daki AVM sayısı 50 civarında iken 2010 sonu itibariyle AVM sayısı neredeyse 100’e yaklaştı. Bu gelişme ileriki yıllarda zincir mağazaların AVM zincirleri ile toplu kiralama yoluyla perakendeciliği tekelleştirmesi sonucunu doğuracaktır. Perakendeci esnafımız, işlerini sürdürebilmelerinin ve işletmelerinin devamlılığını sağlamalarının yolunu bulmak zorundadır. Aksi taktirde bu değişime ayak uyduramayan esnafımız dükkanlarını kapayarak ticari hayatın dışına itileceklerdir. Bundan sonra işin kârlılığına odaklanılmadan yalnızca günlük kasa/nakit akışı takibi ile iş yapma modeli işlemeyecektir.

Yaptığı ciroyu gelir olarak gören esnaflar batacaktır. Cirosundaki ana parasını yani sermayesini ve o cirodan elde ettiği kârını ayrı ayrı değerlendiremeyenler piyasada varlıklarını sürdüremeyecektir. Kârlılığı, giderlerini karşılamayan her esnaf öz sermayesi eriyene ve nakit akışı bloke olana kadar hayatta kalabileceğini idrak etmek zorundadır. Bu yapılmaz ise kurulan saadet zincirleri tek tek kopacak ve kâr edemeyen dükkanlar kapanacak, yeni kiralık ilanları ile yeni girişimcilerini arayacaktır. Günümüzde öz sermaye ile iş yapmak neredeyse enayilik olarak görülmekte ve her iş banka kredileri ile yapılmaya çalışılmaktadır. Bankalar adeta işletmelerin ikinci ortağı durumuna gelmiştir. Yeni dönemde iyi fizibilite yapmayan veya fizibilitesi kârlı çıkmayan  yatırımcılar bankalardan kolay kredi alamayacaktır. Zarar eden firmalar, zararlarını bankalara finanse ettiremeyeceklerdir. Artık eline üç kuruş toplu para geçen veya  bankalar nezdinde biraz kredi itibarı olan her kes girişimciyim diye ortaya çıkamayacaktır.

Esnaflık hesabını, kitabını ve işini iyi bilenler tarafından yürütülecektir. Perakende piyasası AVM’lerden ibaret de olmayacaktır. AVM’lerin pazar payları önemli ölçüde artsa da piyasa kazan, esnaflarımız kepçe misali herkese bir kepçe rızık şüphesiz düşecektir. Fakat bundan sonra hiçbir piyasada asla ‘’saadet zinciri’’ modeli çalışmayacaktır.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Şubat 2011 – 24. sayısında yayınlanmıştır.