Bu uygulama hem tedarik zincirinin verimliliğini bozmakta, hemde zincirdeki teşebbüsler arasında gerçek performansın izlenmesini, iş sonuçlarının doğru ölçülmesini zorlaştırmaktadır. İş sonuçları doğru ölçülemeyen teşebbüslerde ise doğru performans ölçümü yapılamamaktadır.

Hızlı tüketim ürünlerinin üreticilerden tüketicilere en az maliyetle ulaştırılması rekabet avantajı sağlamanın esasıdır. Ülkemizde tedarik zincirinde en önemli değişim dağıtımda ve perakendecilikte konsolidasyona gidilmesidir.
Özellikle perakendecilikte modern mağaza zincirlerinin gelişmesi perdakendenin ve dağıtımın geleneksel işleyişini ve yapısını kökünden değiştirmiştir. Son yirmi yılda tedarikte modernleşme sürecinde sağlanan bu iyileşmeler ve gelişmeler geleneksel  tedarik maliyetlerinde iyileşme sağlamamış, bu değişim herhangi bir tasarrufa dönüştürülememiştir. Bazı sektörlerde bu gelişme beklenenin aksine dağıtım maliyetlerini artırmıştır. Bu artış modern perakendecilerin getirdiği (listeleme bedelleri, zincire özel kampanya bütçeleri tahsisi vs gibi) ek maliyetlerden kaynaklanmıştır.
FMCG ürünlerinde tedarik zinciri maliyeti üç ana tedarik sürecinde oluşmaktadır;
-Üretici (Pazarlama-üretim ve satış),
-Satış -dağıtım ve lojistik,
-Perakende de müşteriye sunuş,
Bu üç sürecin aktörlerinin herbir ürün ve firma için gösterdikleri ortak performansın maliyeti markanın sahibi tarafından finanse edilir.
Bir ürünün varoluşundan tüketici tarafından tüketilmesine kadar oluşan zincirin herbir halkası gelir ve gider paylaşım açısından çıkar çatışması yaşar. Üreticiden tüketiciye kadar oluşan maliyetler ve verimlilik ise bu halkadaki her kuruluşun rekabet avantajını oluşturmaktır.
Ticari ilişkilerde sürekliliğin anahtarı tarafların kazan -kazan (win/win) ilkesine uygun bir işbirliği içinde olmaları ile mümkündür.
Bunun sağlanmasının önkoşulu ise her bir halkanın işini en iyi şekilde yapmasıdır.
Örnek vermek gerekirse;
-Bir markanın/ürünün üretiminin bütcesinde öngörülen kalitede ve maliyetlerle üretilmesi,
-Üretimde kalite sürekliliğinin sağlanması,
-En iyi hammaddeyi en uygun fiyata alınması,
-En verimli üretim süreci ile en uygun maliyetle üretmek,
-Çalışanlarının memnuniyetini daima makul seviyede tutmak,
-Dağıtım sistemlerinin en az maliyetlerle işleyecek şekilde kurulması,
-Pazarlama ve satış faaliyetlerinde verimliliğin sağlanması ve sürekli ölçülmesi,
-Tedarik zincirinde yer alan teşebbüslerin asla bilanço makyajı yapmaması,
-Tedarik zincirinde yer alan her teşebbüsün bağımsız denetim kuruluşlarınca mali ve idari denetime tabi tutulmaları,
Bu kriterlere uymayan ve performansını ölçüp, rakipleri ile mukayese edemeyen teşebbüsler, iktisadi kurallar gereği rakipleri ile sürdürülebilir rekabet edemez ve teşebbüslerin konsolidasyon çarkında eriyip giderler. Piyasalarda bu nedenle rekabete ayak uyduramayan birçok teşebbus ya kapanarak ya da el değiştirerek tasfiye olmaktadırlar.
Ülkemizde modern perakendeciliğin son yirmi yılda çok gelişmiş olmasına rağmen reel olarak satış ve dağıtım giderleri azaltılamamıştır.
Bu gelişmelere tedarik zincirinde yer alan üretici firmalar, dağıtıcı firmalar ve perakendeciler arasında çıkar çatışması yaşanmasına neden olmuştur.
Üretici firmalar bütce disiplini geregi rakipleri ile rekabette zorlandıkları dönemlerde kanallara gereksiz ürün stoku yaparak fiktif kârlılık peşinde koşmamalıdırlar.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Mayıs 2013 – 51. sayısında yayınlanmıştır.