Tüm dünyada yaşanan salgın hayatımızda her şeyi önemli ölçüde değiştirdi. Özellikle salgın koşullarına göre mağazacılık anlayışında köklü değişiklikler oldu. Salgın döneminde insan kalabalıklarının sınırlaması ve salgın kısıtlaması mağazacılık sistemini olumsuz etkiledi. Bu duruma bağlı olarak alışveriş merkezleri, cadde ve sokaklardaki mağazalar salgın kısıtlamalarından dolayı kapalı kaldı… Bu dönem içerisinde sorunu çözmek üzere şirketler yoğun olarak internet üzerinden sosyal medya ve web 4.0 sistemlerini kullanarak ürünlerini müşterilerine ürünleri satmaya çalıştılar ve çalışıyorlar.

Bu dönemde perakende pazarlama dağıtım sisteminde alışverişin en önemli unsurları arasında yer alan mağazalar yerini Gölge ya da Karanlık Mağazalara bıraktı ve bırakmaya devam ediyor. Gölge Mağaza tüketicilerin sadece çevrimiçi kanallar üzerinden sipariş vererek kapıda teslimin yapıldığı bir mağazacılık sistemidir. Gölge Mağaza salgınla birlikte gelişerek ortaya çıkmış bir pazarlama dağıtım sistemidir. Gölge Mağaza ya da Karanlık Mağaza bir direkt dağıtım sistemidir. Bu sistem çevrimiçi (online) bir pazarlama dağıtım sistemidir. Bu sistem salgın döneminde temassız bir alışverişe dayalı teslimatı öngören bir sistemdir.

Gölge Mağaza modeli basit bir tedarik zinciri yönetim sistemine dayanıyor. Gölge Mağaza web sistemiyle veya sosyal medya ya da başka kanallardan tüketiciyle çevrimiçi olarak ile siparişi alıyor. Gölge Mağaza tedarikçilerden almış olduğu ürünleri gölge karanlık mağaza depo sistemi içinde bir paketleyerek siparişi veren tüketicilere kargo ya da kurye dağıtıcı sistemiyle teslim edilmek üzere kapıda teslim ediyor.

Gölge Mağazacılık müşteriden üreticiye olarak müşteri odaklı bir şekilde süreç odaklı çalışıyor. Gölge Mağaza müşteri yakınlığına ve operasyonel mükemmeliyetçiliğe dayandığı için oldukça etkili olarak kısa sürede ürün/hizmet teslimini sağlıyor… Elbette hızlı teslimat ve düşük maliyet nedeniyle fiyat avantajlarından dolayı tüketiciler tarafından oldukça tercih ediliyor.

Gölge Mağazalarda satış yapan dağıtıcı şirket için perakende sistemi karanlık bir alanda gölge mağazacılık sistemi olarak çalışıyor. Gölge Mağaza ya da Karanlık Mağaza (Dark store) dışarıdan bakıldığında mağaza olarak görünmekle birlikte bu mağazalar müşterilerin kullanımına kapalı yerlerdir.

Gölge Mağaza, bir mağaza olmaktan çok bir depo sistemidir. Bu sistem karanlık bir alan içerisinde çoğunlukla depoda çevrim içi olarak alınan siparişleri kapıda teslim edilmek üzere göndermeye dayanıyor.

Gölge Mağazacılık müşterilere önemli avantajlar sunuyor. Gölge Mağazacılık ile yapılan alışverişte; trafikte geçen zamanı, yol giderleri, kuyrukta beklemek zamanı, personel giderleri, yaşanabilecek stres, para ve kaynak kullanımını azalıyor. Bu bağlamda Gölge Mağazacılık perakendeciler ve müşteriler için daha; hızlı, esnek, aktif, doğru, verimli ve düşük maliyetli pratik çözümler sunuyor.

Gölge Restoran, Gölge Süpermarket ve Gölge Market uygulamaları Gölge Mağaza türleridir. Bu türlerden Gölge Restoran hızlı bir artış göstermiştir. Salgın döneminde ülkemizde yemek sektöründe çevrim içi sipariş servisiyle müşterilere eve teslim paket servisi hizmeti vermektedirler. Gölge Restoran sisteminde çevrimiçi olarak müşterinin siparişi olan yemekler mutfakta hazırlandıktan sonra hemen kuryeye verilerek kısa sürede müşterilere yemek teslim ediliyor.

Türkiye’de Gölge Mağaza sistemi Avrupa’da ve Amerika’da olduğu kadar yaygın olmamakla birlikte hızlı bir artış gösteriyor. Özellikle Gölge Süpermarketlerin çevrimiçi olarak müşterilerin mevcut eve teslimat kapasitelerinin arttığı da görülüyor. Özellikle salgınla birlikte çevrim içi olarak artan talebi karşılamaya çalışan Gölge Süpermarketlerin sayısı sürekli artıyor. Bunu şehirlerde günün her saatinde sürekli olarak bu sistemle çalışan Gölge Mağaza sistemiyle çalışan çeşitli renkte küçük minivan ve kargo panelvan şeklinde dağıtım yapan çeşitli otomobiller ve motosiklet gibi çeşitli araçların sayısından anlamak mümkündür.

Gölge Mağazalar müşteriler için yeni çözümler sunuyor. Örneğin; Migros Gölge Süpermarket olarak sanal market uygulamasıyla başarı sağlamaktadır. Gölge Restoran ve Gölge Süpermarket olarak; Getir, Yemeksepeti Banabi, İste gelsin ve Migros Hemen gibi çeşitli çevrim içi uygulamalarıyla gölge restoran ve gölge market hizmeti verebilmektedirler.

Dünyanın bazı gelişmiş pazarlarda Gölge Mağazaların bazı sektörlerde perakendecilerin çevrimiçi kanallarından gelen satışların yüzde 20, 30 ve hatta yüzde 50 büyüme gösterdiği tespit edilmiştir. Örneğin Walmart e-ticaret varlığını büyütmek üzere Gölge Mağazacılıkta önemli bir hamle yapmıştır. Bu artış hızı perakendecileri siparişleri karşılamak için Gölge Mağazacılığa yönlendirmiştir. Doğrudan müşteriye dağıtım şekli olan Gölge mağazalıktaki başarı için üç kritik faktör; müşteri talepleri, Gölge Mağazanın konumu ve Mağaza otomasyon sistemidir.

Kaynaklar

https://oyelabs.com/dark-store-business-model/ Dark Store İş Modeli – Dark Marketler Nasıl Çalışır, Anurag Jain, 31.08.2021

https://info.retailspacesevent.com/blog/dark-stores-three-factors-for-success, 31.08.2021

Farkında mısınız acaba?

Artık her iş, işlem İnternet ile birlikte dijital teknolojilerin kullanılarak yapıldığının. İnternetin hayatımızda çok önemli bir yere geldiğinin. Bu süreçlerin neredeyse kâğıt ve kalem kullanmadan bilgisayarlar aracılığıyla bilişim teknolojileriyle yapıldığının. Bu teknolojilerin mobil kullanıldığının ve bizlerin mobilize olarak her türlü alışverişi yaptığımızı. Merak ediyor musunuz acaba bütün bu sistemdeki büyük veri yığını hangi teknolojiler kullanılarak nasıl yönetiliyor? Bütün bu sistemler veri ve bilgi yığınlarıyla zincirleme işlem yaparak oluşan bilgi blokların yönetimiyle yani blokzincir teknolojisiyle yapılmaktadır.

Gelişim süreci içerisinde blokzincir; “Kişiler ya da kurumlar arası elektronik para ya da değer transferi veya ödemesi bir finansal kurum olmadan nasıl yapılır?” sorusuyla keşfedilmiştir. Bu teknolojinin keşfedilmesiyle birlikte günümüzde iş hayatının her alanında yaygın bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Blokzincir, internet ve bilişim teknolojileriyle birlikte otomasyona bağlı olarak taraflar arasında aracısız olarak para ya da değer transferi yapılmasını sağlıyor. Başlangıçta iki veya daha çok kişi arasındaki değer transferi işlemlerinde kullanılan Blokzincir daha hız, doğruluk, esneklik, çeviklik, zaman kaynak avantajlarının sağlamasıyla birlikte diğer şirketlerde de kullanılmaya başlanmıştır. Blokzincir, otomasyona bağlı olarak taraflar arasında veri ve bilgi yığınlarıyla zincirleme işlem yaparak oluşan bilgi bloklarının yönetimini sağlıyor. Bu bilgi bloklarıyla Blokzincir de; iş, işlem, süreçlerle birlikte şirket yönetimini sağlıyor.

Blokzincir teknolojisi giderek veri/bilgi/mesaj alışverişine dayalı değer transferinin yapıldığı hayatın her alanında giderek yaygınlaşıyor. Bu bağlamda iş ortaklarımız ve paydaşlarımızın blokzinciri kullanması bizimde sistemle bütünleşerek iş yapabilmemiz için bu teknolojiyle çalışmamızı gerektirecektir. Sistem çok basit olarak taraflar arasındaki veri/bilgi alışverişine dayalı taraflar arasındaki sözleşmeye göre çalışıyor. Blokzincir dünyada önde gelen şirketlerinden; Amazon, Dole, Daimler, Maersk, Credit Suisse, Visa, Carrefour, Boeing, Kakao, Cargill,Honeywell, HSBC, IBM, ING, Paypal, Tencent, Telefonica, Wallmart, Google, Nasdag, Coinbase, Bmv, Microsft, Shell, T Mobie, Foxconn, Honeyywell ve Novartis Blokzinciri sistemlerinde başarılı olarak kullanıyor. İş hayatında çeşitli sektörlerde Blokzincirin kullanımı giderek yaygınlaşıyor.

Bu şirketler blokzinciri; veri analizi, finansman, ticaret, yatırım, tedarik zincir ve yönetimi, lojistik, sermaye pazarları, ödeme, kimlik tanıma, ulaştırma, sanayi, tarım, madencilik, otelcilik, hastane sistemleri ve bankacılık biyoteknoloji ve telekomünikasyon işlemlerinde başarılı olarak kullanıyorlar.

Blokzincir perakende sektöründe; et ve gıda ürünleri, sebzeler, deniz ürünleri ve kahve gibi binlerce ürünlerinde gıda güvenliğini sağlamak üzere süreçlerle ilgili verileri platformlarda yöneterek kullanılıyor. Böylece blokzincir gıda izlenebilirliğini sağlıyor. Blokzincir müşterilerin ödeme işlemlerinde dijital varlıkların blokzincir platformları aracılığıyla Örneğin Paypall ödeme şirketinin Bitcoin, Cash, Litecoin ile merkez bankası para birimlerinin sistemle bütünleşmesiyle birlikte başarılı olarak yaygınlaşacağı görülüyor.

Dijital bankacılıkla para transferi hizmetiyle blokzincir milyonlarca müşteriye hizmet vererek çok büyük gelir artışları sağlıyor. Blokzincir platformlarıyla ayrıca bu teknoloji, büyük varlıkların kurumsal kripto para ve dijital bankacılığı ile kripto ticaret hesaplar basit ve hızlı bir şekilde kullanılıyor. Blokzincir ile müşterilerin kredi kartı işlemlerinin dijital para sistemiyle bütünleştirilerek güvenli bir şekilde dolaşımını sağlıyor. Blok zinciri biyometri işlemleriyle, kredi kartı işlemlerini daha güvenli hale getirmek üzere müşteri kimlik bilgilerini doğrulamak üzere kullanılıyor.

Tedarik zinciri blokzinciri bilgilerini dijital ortama aktararak blokzincir platformlarıyla milyarlarca sevkiyat ve belge işleyerek işini büyütüyor. Nakliye ve lojistik işlemlerinde binlerce kullanıcıyla yüzbinlerce akıllı sözleşme yazarak milyonlarca işlem yapabiliyorlar. Blockchain platformları oluşturularak hukuk işlemleri çözümlenebiliyor. Bu bağlamda Blockchain platformları telif hakkı ve e-ticaret anlaşmazlıklarını sanal dava yoluyla ele alan üç internet mahkemesinin altyapısı hizmetlerinde kullanılıyor.

Blokzincir varlığa dayalı menkul kıymetlerin kayıtları tutularak ve değiştirilemez bir defterde saklanarak kredi bilgilerinin isteğe göre paylaşımında kullanılabiliyor. Blokzincir sigortacılık işlemlerinde poliçe ve sigortacının tazminat talebine uygun ödemelerini verileri kaydederek ve akıllı sözleşmelerle işlemleri doğru ve hızlı olarak sonuçlandırıyor. Blokzincir telekomünikasyon sektöründe milyonlarca ev ekipmanı ve cihazlarının kullanım durumu, ödeme ve garanti verilerini izleyerek yönetebiliyor. Bu teknoloji ayrıca müşterilerin telefon tercihlerini yönetmesine yardımcı olarak istenmeyen aramalardan kaçınmasını da sağlıyor.

Bize her gün bilişim teknolojileriyle gelen veri ve bilgi akışı sürekli bir şekilde artarak çoğalıyor. Bu veri ve bilginin yönetimi için Blokzinciri kullanılıyor. İş hayatında Blokzinciri; hastaneler, hava limanları, yerel yönetimler, bankalar, oteller ve diğer şirketler önemli çözümler sağlıyor. Örneğin blokzinciri kullanılarak; Shell, Foxconn ve Tencent şirketlerinde ticari finansman işlemleri yapılıyor. JPMorgan, Bitfury ve IBM kurumsal altyapı geliştirme projeleri blokzinciri ile yapılıyor. Daimler, tZERO ve Santander varlıklara dayalı tahvil ihracı işlemlerinde blokzinciri kullanıyor. Dole, Nestlé ve Walmart, IBM izleme ve takip yapılıyor.

Bütün bu örneklerde blokzinciri kullanan şirketler müşteri odaklı çözümlerle daha işbirlikçi, daha otonom, daha dengeli, merkezkaç, daha kolay, daha hızlı ve daha eşitlikçi yenilikçi ve yaratıcı bir iş modeline dayalı ekosistem sunuyor. Elbette şirketler blokzinciri kullanarak müşterilerle ilgili daha fazla bilgi edinerek ve onlarla etkili iletişim kurarak; kaynaklarını daha etkin ve verimli olarak kullanarak rekabetçi olabiliyorlar. Blokzincir teknolojisi Dijital ekonomiyle birlikte, iş hayatımızı önemli bir şekilde değiştiriyor. Ne dersiniz?

Kaynaklar

Mahmut Tekin, Nuri Ömürbek, Endüstri 4.0 ‘da Teknoloji Yönetimi, Kasım 2016, 1.Baskı, Günay Ofset Konya

https://www.btchaber.com/2021in-blockchain-teknolojisi-kullanan-en-onemli-50-firmasi/, 2021

https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/consulting/blokzincir-potansiyelinin-kesfi.pdf, 31.05.2021

https://www.garantibbva..com.tr/tr/blog/blockchain-teknolojisi.page, 25.02.2021

Sizce, “Çağımızı değiştiren en önemli yenilik ve buluş nedir?

Bu soruya verilecek tek cevap internet olacaktır. Artık internetin olmadığı bir dünya neredeyse herkes tarafından çok şeylerin eksik olduğu bir yer olarak algılanmaktadır. Ve internetin olduğu bir yer “hemen her şey” demek. Bunun için internetin olduğu yere giderek herkes ile her yerden, her iş için her zaman iletişime geçebiliyoruz. Bu iletişim şekli daha çok haber, resim, yazı, para, şekil, proje gibi mesaj ve kaynaklardan oluşan veri ve bilgi alışverişine dayanıyor. İnternetten sonraki en önemli keşif ise “Blokzincir teknolojisidir”.

Blok zinciri teknolojisi, kişiler ya da kurumlar arasında bilgi alışverişiyle zincirleme oluşan bilgi bloklarının (yığınlarının) değer oluşumu ve paylaşımına dayalı olarak süreçlerini yönetimden başka bir şey değil! Bu, hepimizin iş hayatı, sosyal ve kültürel hayatını yönetmek üzere kullanıldığı bilgi süreçlerinin zincirleme oluşumu, paylaşımı ve saklanmasına dayalı yönetim teknolojisidir. Dijital ekonominin yaşandığı günümüz bilgi toplumunda İnternet ve Blokzincir, dijital dönüşümün iki temel aktörüdür.

Blokzincir; “Kişiler ya da kurumlar arası elektronik para ya da değer transferi veya ödemesi bir finansal kurum olmadan nasıl yapılır?” sorusuyla keşfedilen bir teknolojidir. Blokzincir aracısız olarak iki veya daha çok kişi ya da şirket, kurum ve kuruluş arasında para ya da değer transferi yapılmasını sağlayan teknoloji olarak geliştirilmiştir. Bu teknoloji giderek veri/bilgi/mesaj alışverişine dayalı değer transferinin yapıldığı hayatın her alanında giderek yaygınlaşıyor. Sistem veri/bilgi alışverişine dayalı taraflar arasındaki sözleşmeye göre çalışıyor. Blokzincir, otomasyona bağlı olarak taraflar arasında veri ve bilgi yığınlarıyla zincirleme işlem yaparak oluşan bilgi blokların yönetimini sağlıyor.

Dijital ekonominin hâkim olduğu bilgi çağında çoğu kez “bilgisiz” olarak yaşıyoruz. Yani; “bilgisiz, bilgi çağında” yaşıyoruz. Günlerimiz hemen her saniye, dakika ve saat çok yoğun olarak veri/bilgi bombardımanı altında geçiyor. Üstelik bu kadar çok veri/bilgi içerisinden faydalı olanları seçmek – neredeyse tonlarca toprağın içerinden altın aramak (madencilik, veri madenciliği) gibi – son derece zahmetli ve yorucu bir iş olarak bize kalıyor. Bu kadar toprakta altının olma garantisi de yok ve emekler de boşa gidebilir. Çoğu kez bir veriyi/bilgiyi anlamada ve anlamlandırma da yetersiz kaldığımızdan dolayı bilgisiz kalabiliyoruz. Üstelik geleneksel veri/bilgi tabanıyla; merkezi bir aracının sakladığı bilgiler, bütün veri/bilgilerin tek bir merkezde toplanması, merkezi kontrol ve sadece belirli bir anda güncel verinin olması da işimizi bir hayli zorlaştırıyor.

İşte bu zorlukların üstesinden gelmek üzere Blokzincir teknolojisi var. Blokzincir teknolojisinin temeli kriptografi ya da kriptoloji de denilen “şifreleme” bilimine dayanır. Şifreleme, bir verinin/bilginin/mesajın içerdiği bilgilerin istenmeyen taraflarca anlaşılamayacak şekle dönüştürülmesini sağlayan yöntemlerdir. Kriptoloji, önemli bilgilerin güvenliği için kullanılan matematiksel yöntemlerle verilerin şifrelenerek korunmasıdır. Şifreleme verinin güvenliği için gerekli aslıyla aynilik, gizlilik, asılsız reddi önleme ve kimlik denetimi gibi şartları da sağladığı için güvenli ve güvenliklidir.

İş ve çalışma hayatı tamamen veri/bilgi alışverişinin değere dönüşümüne göre şekilleniyor. Örneğin; günlük olarak üretimde kullanmış olduğumuz hammadde fiyatlarındaki değişim -sözgelimi demir, bakır, altın, sunta, boya, pirinç gibi- üretici şirketlerin üretecekleri ürünlerin maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Bu bağlamda üretici şirketler için ürün hammadde fiyatlarının değişimiyle ilgili veri/bilgi doğru maliyet ve fiyat ile ürünü satabilmek için kritik önemdedir.

Bu veri ve bilgilerin eksik veya hatalı olması durumunda önemli; ürün, işçilik, müşteri, enerji, zaman gibi kayıplar ortaya çıkabiliyor. Blokzincir aracısız ve güvenli süreç yönetimiyle bu kayıpları önlüyor. Örneğin; turizm ve seyahat hizmetlerinde aracısız doğrudan hizmetlerle kullanılan Blokzincir sistemiyle yolcuları doğrudan havayolları, oteller ve tur rehberleri gibi hizmet sağlayıcılarla bağlayarak, hizmet sağlayıcıların maliyetlerini düşürürken yolcular için tur ücretlerini en aza indirebilmektedir. Blokzincir sistemiyle şirketlerin akıllı sözleşmeleri akıllıca kullanması ve çeşitli protokollerle tüm seyahat endüstrisi paydaşları için çok tasarruf sağlarken sistemin kâr amacı gütmeyen organizasyon yapısı rezervasyon sürecine gereksiz ücretler ekleyen aracıların olmamasını da sağlıyor.

Blokzincir teknolojisi iş dünyası ve bireysel yaşam üzerinde veri/bilgi alışverişine dayalı süreçlerin yönetiminde köklü değişim etkilerine sahip oluyor. Bu etkiler Blokzincirin felsefesinin, yenilikçi bir teknoloji olmakla birlikte iş süreçlerinin yeniden tanımlama ve tasarımına dayalı köklü bir değişim ve dönüşümüne dayanıyor. Böylece değer oluşumuna dayalı değişen iş yapma modelleri; şeffaf, dağıtık, güvenli ve değiştirilemez veri yapılarına göre çalışan teknoloji sistemlerine göre yapılanıyor. Ağdaki paydaşlar tarafından Blokzincir üzerindeki bilgiler değişmez kayıtlar olarak sistem tarafından doğrulanıp kaydedilerek paylaşılır.

Teknolojiyi kullanarak etkin veri işleme ve yönetim sistemiyle Blokzincir sektörlerin veri ve bilgi alışverişine dayalı değer oluşumu süreçlerinin zincirindeki düğümü oluşturan darboğazları ortadan kaldırarak süreci esnek, hızlı ve verimli şekilde yönetiyor. Taraflar arasındaki veri/bilgi/değer alışverişine dayalı süreçlerin yönetimi olan Blokzincir; eğitim, hukuk, gıda, tarım, turizm, eğlence, tedarik, dış ticaret, pazarlama gibi çeşitli sektörlerle bütünleşerek yaygınlaşıyor.

Dünyanın önde gelen şirketlerinden; Daimler, Maersk, Credit Suisse, Honeywell, HSBC, IBM, ING, Paypal, Tencent, Telefonica, Wallmart, Visa, Carrefour, Boeing, Kakao, Cargill, Coinbase ve Novartis Blokzinciri sistemlerinde başarılı olarak kullanıyor. Blokzinciri kullanan şirketler müşteri odaklı çözümlerle daha kolay, daha hızlı, daha verimli ve daha eşitlikçi bir ekosistem sunuyor. İnsan tarafından araştırma geliştirme sonucu üretilen bilginin hayata uygulanmasının bir sonucu olan Blokzincir teknolojisi, iş yapma modellerimizi önemli bir şekilde değiştirecek gibi görünüyor. Ne dersiniz?