AVM
AVM’lerdeki birincil kira rakamı 325 TL
JLL Türkiye’nin 2018 yılını kapsayan ‘Ticari Gayrimenkul Pazarı Görünümü Raporu’ yayınlandı.
Perakende sektörü, A sınıfı ofis piyasası ve lojistik pazarını detaylarıyla mercek altına alan raporda ayrıntılı rakamlara yer verildi. JLL uzmanlarına göre yeni AVM yatırımları önümüzdeki birkaç yıl kademeli olarak düşecek. Bu sebeple mevcut alışveriş merkezlerinde yeniden kiralama, eskiyen alışveriş merkezlerinde ise yenileme süreçleri perakendenin başarısında başrol oynayacak. Ofis piyasasındaki boşluk oranı 2018’de yüzde 21,3 olarak hesaplanırken, lojistik pazarında satış taleplerinin arttığı bir yıl geride kaldı.
Çalışmaya göre perakende pazarındaki birincil kira 2018 yılsonu itibarıyla metrekare başına aylık 325 TL seviyesinde görünüyor. Türkiye genelinde şu anda 431 alışveriş merkezi hizmet veriyor. 38 AVM ise yapım aşamasında. İstanbul’da şu anda 123 AVM aktif olarak hizmet veriyor. 15 AVM ise yapım aşamasında. Başkentteki AVM sayısı ise halihazırda 42. 2021’in sonuna kadar Ankara’daki AVM sayısının 48’e çıkacağı tahmin ediliyor.
Perakendenin çıkış yolu ‘Optimizasyon’ oldu
JLL’nin raporuna göre ödeme zorluğu yaşayan ya da konkordato ilan eden tedarikçiler ile perakendeciler nedeniyle perakende pazarındaki tedarik zinciri olumsuz etkilendi. Kira kontratlarının TL’ye çevrilmesinin yanı sıra enerji ve işgücü maliyetlerindeki kayda değer artış nedeniyle alışveriş merkezi yatırımcılarının giderlerinin gelirlerinden daha yüksek bir oranda arttığı gözlendi. Bazı perakendeciler belirli ‘ciro/kira’ hedefleri belirleyerek verimsiz mağazaları kapatma kararını daha agresif bir şekilde uygulamaya başladı. Özellikle tedarik zinciri konusunda sorun yaşayan giyim sektörü ile deri-ayakkabı markalarının reel bazda ciro düşüşü 2018’de devam etti. Enflasyondan arındırıldığında dahi kayda değer bir ciro seviyesi yakalayan hipermarketler, geçtiğimiz yılın en iyi performans gösteren sektörlerinden biri olarak öne çıktı. Bazı perakendecilerin 2018 yılında başladığı mevcut mağazaların optimizasyonu sürecinin 2019 yılında da devam etmesi bekleniyor. Çalışmaya göre mağaza kapatma dahil operasyonel optimizasyonu gerçekleştiren ve finansal yapısını sağlamlaştıran perakendecilerin 2019 yılında daha sağlıklı bir büyüme ivmesi yakalayacağı öngörülüyor.
2019, perakendede yeniden kiralama yılı olacak
2018 yılsonunda açıklanan asgari ücret artışı nedeniyle alışveriş merkezlerini en önemli gider kalemlerinden biri olan işgücü maliyeti kayda değer bir oranda artacağı öngörülüyor. Açılacak yeni alışveriş merkezi projelerinin sayısında beklenen kademeli düşüş nedeniyle mevcut alışveriş merkezlerinde yeniden kiralama; eskiyen alışveriş merkezlerinde ise yenilenme süreçleri önümüzdeki yıllarda da gündemdeki yerini koruyacak.
Yabancı şirketler ve girişimciler hazır ofisleri tercih ediyor
JLL’nin çalışmasında A sınıfı ofis piyasasına ilişkin rakamlar da yer aldı. Rapora göre ofis piyasasındaki boşluk oranı 2018’de yüzde 21,3 olarak hesaplandı. Yıl sonu itibarıyla A sınıfı ofisler için birincil kira metrekare başına aylık 25 USD ve 130 TL olarak kayıt altına alındı. JLL uzmanlarına göre 2018 yılında gerçekleşen ofis kiralama işlemleri genel olarak şirketlerin operasyonlarını küçültmesi ve çalışan sayılarını düşürmesinin yanı sıra kişi başına düşen alanı azaltarak verimi artırma ve kira bedelini düşürme gibi maliyet odaklı hedeflerden kaynaklandı. Ofis kirasını azaltmak isteyen şirketler özellikle Ataşehir’deki yeni ve modern ofis binalarını tercih etti. Ataşehir’in öne çıkmasında beyaz yaka çalışanların ikamet ettiği bir bölge olmasından kaynaklı konum avantajı, ulaşım olanaklarının artması, gelişmiş yeme-içme seçenekleri ve çevresindeki bölgelere kıyasla daha prestijli olması etken oldu. Uzak Asya menşeli şirketlerin İstanbul’a olan ilgisinde artış gözlendi. Makroekonomik belirsizliklerin etkisiyle piyasayı öngöremeyen yabancı şirketler genellikle hazır ofisler aracılığıyla Türkiye’ye giriş yapmayı tercih etti.
JLL’nin raporundaki ofis verilerine göre Avrupa Yakası’nda yeni ve modern ofis arzı ile Seyrantepe ve Ayazağa alt pazarları önem kazandı. A Sınıfı ofis stokunun yanı sıra yüksek miktarda perakende alanı ve modern konut alanı sunulan bu bölgenin 2019’da önemini artırarak talep görmesi bekleniyor. Geçtiğimiz yıllarda tercih edilen ve dekorasyonu hazır olmayan (Shell&core) ofislerin yerine yarı dekorasyonlu ya da tam dekorasyonlu ofislere yönelik bir eğilim gözlemlenmeye başlandı. Yatırım maliyetini ortadan kaldıran ve ‘yaşayan ve paylaşılan’ ofis ihtiyacına doğrudan cevap veren hazır ofis şirketlerinin 2019 yılında yükseliş trendini koruması, yeni ve her kesime hitap eden konseptlerle daha radikal bir büyüme hamlesi gerçekleştirmesi öngörülüyor.
AVM
ECE Türkiye’den Adana’ya Stratejik AVM hamlesi
ECE Türkiye, Adana’daki Adapalm Alışveriş Merkezi ile Doğu Akdeniz bölgesinde güçlü bir perakende ve eğlence destinasyonu yaratmayı hedefliyor. Bölgenin önemli üreticilerinden Akpolat ailesinin yatırımıyla hayata geçen proje, 65 bin metrekare kiralanabilir alanı ve 200’ün üzerinde mağazasının yanı sıra, 8 bin metrekarelik çocuk ve genç eğlence merkezi “HUPALUPA” ve güçlü yeme-içme konseptleriyle öne çıkıyor.
ECE Türkiye’nin sektörel bilgi birikimi ve global gücü ile Akpolat Ailesi’nin uzun vadeli yatırım yaklaşımını bir araya getiren Adapalm Alışveriş ve Eğlence Merkezi, Adana şehir merkezinde bölgesel ölçekte stratejik bir yeniden konumlandırma projesi olarak ele alınıyor. 200’ün üzerinde mağazasıyla 2026 yılının son çeyreğinde açılacak olan Adapalm; Adana’nın büyüyen nüfus yapısı, çevre illerle kurduğu güçlü bağ ve mevcut perakende arzındaki boşluk dikkate alınarak, şehir içinden ve çevre illerden düzenli ziyaretçi çekecek bir çekim merkezi olarak kurgulanıyor.
Şehre ve ekonomik yaşama değer katacak bir merkez
Adapalm AVM; güçlü marka karması, çocuklara ve ailelere yönelik büyük ölçekli eğlence alanları, çok çeşitli gastronomi seçenekleri ve sosyalleşme alanlarıyla bölge ekonomisine canlılık kazandırmayı hedefliyor. Doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 2.000 kişiye istihdam sağlayacak proje, Adana’nın perakende ticaret ve hizmet ekonomisine uzun vadeli katkı sunacak. Alışveriş, eğlence ve yeme-içmeyi bir arada sunan bu bütüncül yapı, şehrin sosyal hayatında yeni bir cazibe merkez oluşturmayı amaçlıyor.
Projenin en dikkat çeken özelliklerinden biri, 8.000 metrekare alana sahip HUPALUPA olacak. Bu alan, yalnızca Adana’nın değil, tüm Akdeniz Bölgesi’nin en büyük çocuk ve genç eğlence merkezi olarak planlanıyor. Eğlence alanlarıyla Adapalm, aileler ve genç ziyaretçiler için benzersiz bir deneyim sunacak ve şehrin sosyal yaşamına değer katacak.
“Adana, mevcut AVM arzı açısından Türkiye ortalamalarının altında”
ECE Türkiye Genel Müdürü Semet Yolaç Canlıel, projeye ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Adapalm’i planlarken Adana’nın demografik yapısını, günlük yaşam alışkanlıklarını ve bölgenin gelişim potansiyelini detaylı şekilde analiz ettik. Adana; nüfus büyüklüğü, çevre illerle kurduğu güçlü bağ ve artan yatırımlara rağmen, modern ve deneyim odaklı alışveriş merkezi arzı açısından Türkiye ortalamalarının altında kalan bir şehir. Bu da doğru kurgulanmış projeler için önemli bir fırsat alanı yaratıyor. ECE Türkiye olarak Adapalm’de küresel trendleri yerele taşıyan, nitelikli ve çeşitli marka karmasıyla bölgeye ilkleri getiren, güçlü eğlence ve gastronomi arzıyla çekim gücü oluşturan ve sosyalleşme alanları ile günün her saatinde misafirlerimizin konforlu zaman geçirebildikleri bir buluşma noktası oluşturacağız. Markaların en yeni konseptleriyle bölge ile buluşacak olmaları bizleri heyecanlandırıyor.”
“Adana’nın potansiyeline güvenerek uzun vadeli bir vizyonla ilerliyoruz”
Adapalm AVM’nin yatırımcısı Sinan Akpolat, “Biz yatırımlarımızı her zaman yaşadığımız coğrafyaya uzun vadeli değer yaratma perspektifiyle ele alıyoruz. AVM yatırımlarına bakışımız; kısa vadeli getirilerden çok, doğru konumlandırma, sürekli gelişim ve güçlü iş birlikleri üzerine kurulu. Adapalm AVM’de de hedefimiz; bölgenin ihtiyaçlarını doğru okuyan, perakendeci için sağlıklı bir ticari zemin, ziyaretçiler için ise yıllar boyunca karşılık bulacak bir yaşam alanı oluşturmak. Bu vizyonu hayata geçirirken ECE Türkiye gibi sektörde güçlü ve deneyimli bir iş ortağı ile çalışmak, projenin temel yapı taşlarından biri oldu” dedi.
Seda Akpolat ise projeyle ilgili olarak, “Adana; güçlü ticaret kültürü, genç nüfusu ve çevre illerle kurduğu bağlarla henüz tüm potansiyelini ortaya koymamış çok özel bir şehir. Adapalm AVM’yi, bu potansiyelin doğal bir parçası olacak şekilde; ailelerin, gençlerin ve şehrin sosyal hayatının bir araya geldiği, tüm paydaşları için yıllar boyunca değer üreten bir yaşam merkezi olarak konumlandırıyoruz. Hedefimiz, Adana’ya yakışan, şehirle güçlü bir bağ kuran ve bölgeye değer katan bir buluşma noktası yaratmak. HUPALUPA ile Akdeniz Bölgesi’nin en büyük çocuk ve genç eğlence alanını şehre kazandırmak da bu vizyonun önemli bir parçası” ifadelerini kullandı.
AVM
FİBA CP’den uluslararası başarı
Fiba Commercial Properties (Fiba CP), Türkiye’deki yatırımlarından İnegöl AVM ile uluslararası bir başarıya imza attı. İnegöl AVM çatısı altında hayata geçirilen “Gelenekten Geleceğe” projesi, dünyanın en itibarlı ödül programlarından biri olarak kabul edilen 22. Uluslararası İş Ödülleri (International Business Awards – Stevie® Awards) kapsamında dört ayrı dalda ödüle layık görüldü.
Proje, Avrupa’da Yılın Kurumsal Sosyal Sorumluluk Programı ve Toplum Katılımı Alanında Yılın İletişim/PR Kampanyası kategorilerinde Altın Stevie® Ödülü, Toplumsal İlişkiler ve Kurumsal Sorumluluk alanlarında ise Gümüş Stevie® Ödülü kazandı.
“Gelenekten Geleceğe” projesi, İnegöl’ün zengin kültürel mirasını sahiplenerek, geleneksel el sanatlarının yaşatılması, yerel halkın projeye aktif katılımı ve sosyal bağların güçlendirilmesini amaçladı. Katılımcı yaklaşımı, özgün içeriği ve sosyal etki odaklı yapısıyla jüri üyelerinin beğenisini kazanan proje, farklı kategorilerde aynı anda ödül alarak nadir bir başarıya imza attı.
Fiba Commercial Properties CEO ve Yönetim Kurulu Üyesi Yurdaer Kahraman, ödülle ilgili yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu: “Bu ödüller, sadece tek bir projenin başarısı olarak değerlendirilmemeli; aynı zamanda yerel kültüre duyduğumuz derin saygının, topluma karşı hissettiğimiz sorumluluğun ve uzun vadeli sürdürülebilirlik vizyonumuzun somut bir yansımasıdır. İnegöl AVM olarak bölgeyle güçlü bir bağ kurmayı, sadece bir alışveriş merkezi olmanın ötesine geçerek, sosyal yaşamın bir parçası olmayı önemsiyoruz. ‘Gelenekten Geleceğe’ projesiyle hedefimiz; geçmişin değerlerini günümüze taşıyarak, yerel halkın katılımıyla kültürel mirasımızı yaşatmak ve bu mirası gelecek kuşaklara ilham verici bir şekilde aktarmaktı. El sanatlarından topluluk atölyelerine, eğitimden etkileşimli etkinliklere kadar birçok bileşeni içinde barındıran bu kapsamlı yaklaşımımızın, dünya çapında kurumların toplumsal etkilerini ödüllendiren en saygın platformlardan biri olan Stevie Awards’ta 2 Altın ve 2 Gümüş ödülle onurlandırılması, bizler için büyük bir motivasyon kaynağıdır. Bu başarı; Fiba CP’nin kurumsal vizyonu, projeye gönül veren tüm paydaşlarımız, İnegöl halkının desteği ve özellikle özverili çalışmalarıyla süreci başarıyla yürüten İnegöl AVM ekibimizin ortaya koyduğu ortak emeğin gurur verici bir sonucudur.”
AVM
V Metroway AVM yarın kapılarını açacak
Başakşehir’de hayata geçirilen V Metroway alışveriş merkezi, 3 Ekim Perşembe günü açılacak. Dört kat üzerine yayılan yaklaşık 25 bin metrekare kiralanabilir alanda, 80 ulusal ve uluslararası markaya ev sahipliği yapacak olan V Metroway, organize perakende arzını ziyaretçilerine sunarak artan nüfusun talep ve ihtiyaçlarına cevap verecek.
V Metroway’den 800 kişiye istihdam
Yatırımını İsra Holding’in yaptığı V Metroway alışveriş merkezi, bünyesinde yer alan 80 markasıyla birlikte 800 kişiye istihdam sağlayacak. Bölgedeki organize perakende arzının güçlenmesine de katkıda bulunacak olan alışveriş merkezi, aynı zamanda 20 binin üzerindeki A+ konut, Başakşehir Kent Meydanı, Kuzey Yakası Ofisleri, Çam ve Sakura Hastanesi, Millet Kütüphanesi gibi yapıların yakın çevresinde yer alıyor.
Abdurrahim Tavlı “V Metroway AVK, yeni buluşma noktası olacak”
V Metroway AVM’nin açılmasıyla birlikte Başakşehir’in yeni bir çehreye kavuşacağını ifade eden İsra Holding Yönetim Kurulu Başkanı Abdurrahim Tavlı “Dinamiklerini çok iyi bildiğimiz bir bölge olan Başakşehir’i daha da canlı ve cazip hale getirecek V Metroway Alışveriş Merkezi’nin kapıları bugün itibariyle açılıyor. Yerli ve yabancı birçok markayı tek çatı altında toplayan V Metroway, sadece alışveriş yapmak için bir mekân değil; sosyal bir buluşma noktası olacak. İstanbul’un en değerli lokasyonlarının başında gelen Başakşehir ve çevre ilçelerinden de on binlerce kişiyi misafir edecek olan V Metroway, yenilikçi ve sürdürülebilir yaklaşımı, bölgede oluşturacağı istihdam, içinde barındırdığı markalar ve dünya standartlarındaki yönetim anlayışıyla başta Başakşehir olmak üzere tüm İstanbul’a değer katacak” dedi.
Tanınmış markalar ilk kez Başakşehir’de
Alışveriş merkezinin uzun dönemli yönetiminden sorumlu olan ECE Türkiye, büyük gelişme potansiyeli barındıran Başakşehir’in merkezinde bir konuma sahip olan V Metroway’de modern ve dengeli bir marka karması oluşturdu. Alışveriş merkezindeki ulusal ve uluslararası markaların tamamı Başakşehir’de ilk mağazalarını açarken, kiracı karmasında bölgede sevilen lokal markalara da yer verildi. Bu lokal markalar, V Metroway ile ilk kez bir alışveriş merkezinde yerlerini aldılar.
ECE Türkiye Eş Genel Müdürü ve COO’su Semet Yolaç Canlıel, “İçinde bulunduğumuz zorlu şartlarda gerek İsra Holding’in yaptığı yatırımda iş ortakları olmaktan gerekse perakendecilerin projemize ve bize güvenerek V Metroway’de yer almalarından ötürü ECE Türkiye adına büyük mutluluk ve gurur duyuyorum” dedi. Canlıel sözlerine şöyle devam etti: “Bugün, kiracılarımız ve ekiplerimizin inancı ve çabaları sayesinde projemizin açılışını yapıyoruz. Bu açılış, doğru yer ve zamanda, doğru projeler ve iş birlikleri ile sektörümüzün geleceğine olan ortak inancımızı göstermesi açısından büyük önem taşıyor.”
V Metroway Alışveriş Merkezi’nde Migros, Teknosa, Mavi, Mr. DIY, Superstep ve Rossmann gibi büyük metrekareli markalara Tiffany and Tomato, Armine Trend, Mizalle, Lizay Pırlanta, Koçak Gold, Yves Rocher, Kiğılı, D’s Damat, Avva, Samsung ve Siemens gibi farklı branşlarda faaliyet gösteren markalar eşlik ediyor. V Metroway, aralarında Espresso Lab, Kahve Dünyası, HD İskender, Bursa Kebap Evi, Green Salad, Saloon Burger ve Pidem’in de yer aldığı 18 kafe ve restoranı, 400 kişi oturma kapasiteli yeme-içme alanı, 600 metrekarelik çocuk oyun alanı, bin metrekareye yaklaşan terasları ve açık alanları ile ziyaretçilerine alışverişin yanında sosyalleşme, aileleri ile birlikte keyifli vakit geçirme ve eğlenme imkânı da sunuyor.
Ziyaretçiler, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde nüfusunun 1 milyon kişiye ulaşması beklenen Başakşehir’de açılan V Metroway’e, İstanbul Havalimanı ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü bağlantı yollarıyla birlikte Kuzey Marmara Otoyolu’nun yanı başındaki konumu sayesinde gerek toplu taşıma gerekse özel araçları ile veya yayan olarak kolayca ulaşabilecek. Alışveriş merkezinde ayrıca 550 araç kapasiteli bir otopark da ziyaretçilerin hizmetine sunulacak.
