Krize karşı çeşitli kampanya ve promosyanların katkısıyla, zaman zaman da kârsız satışlarla bu yılı küçülme yaşamadan atlatmaya çalışan perakende sektörü umutlarını gelecek yıla bağladı.
Ancak yakın geleceğe ilişkin kaygı yaratan sorular da var: Fiyat odaklı rekabete gidilecek mi?.. Kampanyasız alışverişe nasıl uyum gösterilecek?..
Düşük kâr marjları, kampanya ve promosyonlarla bu yılı küçük oranlı da olsa büyümeyle kapatmayı öngören perakende sektörü, hesaplarını, “işlerin daha iyi olacağı”nı umduğu gelecek yıl için yapıyor.
Sektördeki son durumu değerlendiren Alışveriş Merkezleri Perakendecileri Derneği (AMPD) Başkanı Mehmet Nane, perakende sektörünün uzun vadeli planlama ile yatırımlarını ve istihdam çalışmalarını sürdüğünü belirterek, organize perakende sektörünün krizlerde mümkün olduğunca tüketicinin ve çalışanının yanında yer alma eğiliminde olduğunu kaydetti. Türkiye ekonomisindeki küçülmeye rağmen perakende sektörünün yılı büyümeyle kapattığını belirten Nane, bu durumun, sektörün kardan feragat eden özverili çalışmalarının önemli bir göstergesi olduğunu söyledi.
Mehmet Nane, 2008 yıl sonu verilerine göre 161 milyar dolar ciroya sahip toplam perakende sektörü içinde 67 milyar dolarlık bir büyüklüğe sahip olan organize perakendenin, AMPD 19 Endeksi’ne göre bu yılın ilk 7 ayında yüzde 6 oranında büyüme gösterdiğini de kaydetti. Türk tüketicisinin özellikle kriz dönemlerinde organize perakendeye yöneldiğini anlatan Nane, “Bu başta çelişkili gibi dursa da bu durumun temelinde organize perakendenin tüketiciye güven vermesi yatıyor. Tüketici harcadığı paranın karşılığında aldığı ürünün kalitesinden şüphe duymuyor”
Organize perakende sektörünün tamamında oranlar düşmekle birlikte büyümenin sürdüğüne işaret eden Mehmet Nane” alt sektörler itibarıyla gelişmelerle ilgili şu tespitleri dile getirdi: “Vergi indirimlerinden faydalanan sektörlerde tüketim yavaşlamışken, organize gıda perakendesinde tüketim artıyor. Alt sektörler bazında, gıda perakendesi cirosunda önceki aya göre yüzde 8 seviyesinde bir artış yaşadığı görülmektedir.
Gıda dışında ise aylık ciro değişimi yüzde 8 düşüş olarak gerçekleşmiştir. Hazır giyim sektörü cirosu da yüzde 8 düşmüştür. Bu gelişmelerde mevsimselliğin de etkisi vardır.” Tüketici Güven Endeksi’nin Temmuz’da bir önceki aya göre yüzde 12’ye yakın oranda düşüş göstermesinin ileriye dönük uyarı sinyalleri verdiğine dikkat çeken AMPD Başkanı Nane, “endeksin ayrıntılarına bakıldığında, tüketicinin hem mevcut durum algılamasında hem de geleceğe ilişkin beklentilerinde bozulma olduğu görülmektedir” yorumunu yaptı. Nane, özelikle eylül ayında okulların açılmasıyla ertelenemeyecek ihtiyaçların karşılanmasının, süren yüksek işsizlik ortamında tüketici için bir kaygı vesilesi olduğunu kaydetti.

Fiyat odaklı rekabet çözüm olamaz

Krizle birlikte perakende sektöründe yaşanan değişime de değinen Nane, krizin tüm dünyayı ve sektörleri olduğu gibi Türk perekande sektörünü de etkilediğini vurgulayarak, bu sebeple de yıllık ciro artışları ve büyümelerde çift haneli rakamlardan tek haneli rakamlara bir düşüş yaşandığına dikkat çekti. Nane, şöyle devam etti: “Ancak sektör yatırım yapmaya büyümeye devam ediyor. Yatırımlarda yer kapmalar yerini getiri ve verimlilik çalışmalarına bıraktı. İşletme sermayesi daha da önem kazanarak karar vermede en belirleyici faktör olmaya başladı. Duygusal olarak alınan kararlar daha bilimsel oldu diyebiliriz. Fiyat odaklı rekabet sadece bizim sektörümüz için değil, hiçbir sektör için bir çıkış noktası ya da çözüm olarak görülemez. Elbette zaman zaman bu tip uygulamalar kısa vadeli olarak devreye sokulabiliyor ancak bu tip kampanya ve uygulamalardan sektörün gelişimi adına elbette olumlu sonuçlar almak mümkün değildir ve kalıcı bir model olamaz.”

Sektör temsilcileri ne dedi?

Türkiye Perakendeciler Federasyonu Başkanı Şeref Songör:
Eldeki stoklar tükendi, yeniden üretim gerekli

“Gıda perakendeciliğinde Ramazan ayı vesilesiyle işler iyi. Gıdanın dışındaki işlerde maalesef gelişme söz konusu değil. Önümüzdeki süreçte iyi olmasını bekliyoruz. Geçen yıl ekim ayından itibaren son çeyrekle birlikte işletmeciler panik içinde senetlerini, çeklerini ödeyebilmek için çalıştılar. Bunlar içinde zararına satışlar, karsız satışlar oldu. Bunları yaparken üreticilerin ve perakendecilerin elinde belirli bir stok vardı. Buna istinaden de ‘stokları elden çıkaralım, bir hareket oluşturalım, işçimizi, kendi bulunduğumuz statümüzü koruyalım sonrasında da yeniden bu işleri hareketlendiririz’ diye bir düşünce vardı. Bu kriz havası bir yıla geldi hala büyük bir gelişme yok. Perakendecinin elindeki, üreticinin elindeki stoklar tükendi. Simdi artık yeniden imalat yapıp yeniden pazara çıkmak lazım. Bu konuda da maliyetler devrede. Satın alma gücü ya da hammadde temini sorunları gibi birtakım problemler var. Perakendede önümüzdeki dönemde zararına satış yapmak ya da stoku elden çıkarmak için birtakım kampanyalarla piyasayı hareketlendirebilmek gibi imkanların da olamayacağını düşünüyoruz. 2010 yılından umutluyum. Ama insanları, özellikle piyasalarda esnaf, perakendeci, üretici gibi bu bölümü soğutmamalıyız. Burada bir şeyleri kırıp dökmemeliyiz.”

AMPD Zincir Mağazalar Grup Başkanı Ali Murat Kızıltaş:
Asıl soru, kampanyasız satışlara nasıl alışacağımız

“Herkesin beklentisi yine benzer kampanyaların sonbahar-kış döneminde de uygulanacağı yönünde. Kışın da çok rahat geçeceğini tahmin etmiyorum. Son ay hariç beklentilerde bir düzelme olsa da işsizlik oranları aşağıya çekilmeden perakendede işlerin çok keyifli hale geleceğini tahmin etmiyorum. Kriz öncesinde yüksek gelire sahip ama şimdi işsiz kalan insanlar var. Bunların ellerindeki harcanabilir kaynaklar her geçen gün tükeniyor. Onlar tekrar eski seviyelerindeki gelire sahip olmadan perakende de işler eski günlerine kolay kolay gelemeyecektir. Tüm firmalar da bunun farkında. Stoklarını ürün yönetimlerini buna göre tekrardan adapte ediyorlar. Fiyatlandırmalarını buna göre tekrardan yapıyorlar. Ayrıca perakendede fiyat öne çıkmaya başladı. Firmaları para kazanmadan yaşamlarını sürdürecekleri bir dönem bekliyor. 2010’un ortalarına kadar da devam edeceğini öngörüyorum. Kış da bol kampanya ve indirimlerle geçecek. Daha sonra sektör kendini ve tüketiciyi kampanyasız hayata nasıl alıştıracak, en zor soru da bu. Tüketicinin indirim ve kampanya beklentilerini nasıl kıracağız?.. Bunun çok da kolay olacağını tahmin etmiyorum.”

Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Ekrem Akyiğit:
2010 yılında düzelme olacak

“Perakende, ekonominin barometresidir. 2009 perakende için kayıp bir yıl diyebiliriz. Mevcut firmalar ayakta kalmak için çabaladılar. Promosyonlarla, fiyat indirimleriyle yılı kapatmayı amaçladılar. Önümüz bayram olduğu için bir hareketlilik olacaktır. Ekim, kasım, aralık aylarının çok kötü olacağını zannetmiyorum. Ekonomik verilere baktığımızda da bir sakinlik görünüyor. 0 nedenle. 2010 yılında bir düzelme olacak gibi görünüyor. Ramazan dolayısıyla gıdada bir hareketlilik de oldu.”

Kaynak: Dünya Gazetesi