Girişimcilerimizde maalesef her yatırım için yatırım kararından önce işin fizibilitesini yaptırma alışkanlığı yok. Her girişimci önsezilerine ve ticari basiretine güvenerek fizibilitesiz yatırım yapmayı çok seviyor.

Herhangi bir yatırımın sağlayacağı kazanca değer olup olmadığının saptanması için yapılan çalışmalardır.

Ya da nüktedan yaklaşımla tarif edersek;

“Herhangi bir yatırımın neden yapılması veya yapılmamasını rakamlarla izah etme sanatıdır” diyebiliriz.

Rahmetli Turgut Özal Başbakan olduğu dönemde gerçekleştirdiği ekonomik reformlar ile ülke insanımızın müteşebbis/Girişimci ruhunu açığa çıkarmıştı.

Özellikle Anadolu’nun bağrından kopan aslan tüccar ve esnaflarımız, hızlı ve seri biçimde sanayiciliğe soyundu,üretim tesisleri kurdu üretimi ve satışı öğrendi, ihracat yapmaya başladı.Büyük bölümü de aynı hızla battı, gitti.

Gerek yurt içinde gerek yurtdışında fizibilite yapmadan el yordamı ve tecrübelere dayalı kararlarla yapılan yatırımların çoğu fiyasko ile sonuçlandı. Bu yolda yalnızca orta Asya Cumhuriyetlerinde batırılan paralarla bir küçük ülke kurulurdu.

Girişimcilerimizde maalesef her yatırım için yatırım kararından önce işin fizibilitesini yaptırma alışkanlığı yok.

Her girişimci önsezilerine ve ticari basiretine güvenerek fizibilitesiz yatırım yapmayı çok seviyor.

Belki bu haleti ruhiye, kumarbazlığın değişik bir versiyonudur.

Ülkemizde biraz sermaye birikimi yapan her müteşebbis hemen “Ne iş yapsak da daha fazla para kazansak” arayışına girer.

Bu arayışa giren girişimcilerin ilk yaptığı iş muhtelif sektörlerde istikrarlı ve tutarlı biçimde çalışan ve para kazanan işletmeleri belirlemektir.

Bu işletmeler içinden  dişine göre olanlar seçilir ve yatırım kararı verilme aşamasına gelinir. Yatırım kararı çok basit birkaç sorunun cevabına göre belirlenir.

-Bu iş için gereken makine parkuru kaç paradır? Sermayesi yetiyorsa hemen yatırım kararı verilir ve makinalar sipariş edilir.

-İkinci soru; Bu makinaları çalıştıracak Ustabaşları ve ustaları kaç para verirsek bu işin piyasasından transfer edebiliriz?

Mali işler, satın alma gibi diğer destek bölümleri zaten hep el altında olduğundan üretime geçilince şirket çalışmaya başlamış oluyor.

Böylece göç yolda düzülmeye başlamış olur.

İşin en önemli motoru satış ekibi üretilen malı satmaya zaten mahkum. Mal satılamazsa kurulan satış ekibi dağıtılır, olur biter.

Dışarıda, çalışan satış ekibinin yerinde olmak için can atan işsiz satış ordusu var, zaten.

Marka değeri ve Mamul kimliği gibi kavramlar zaten girişimci tarafından önemsenmediğinden işletmede PAZARLAMA fonksiyonu yoktur.

Bir süre sonra satılmayan mallar stokta şişer ve firma zarar  etmeye başlar.

Bunun üzerine stokta zarar edeceğime satarak zarar edeyim, stoğumu paraya çevireyim zihniyeti devreye girer.

Böylece piyasa fiyatlarının altında ürün satışı başlar ve düşen fiyatlar uzun süre yukarıya çekilemez.

Kategoride başlayan anlamsız fiyat rekabeti kategori karlılığını da  bitirir.

Piyasaya fizibilite yapmadan giren kuruluş iflas eder. Ancak olan yalnızca ona olmaz.

Sektörde şimdiye kadar istikrarlı faaliyet gösteren diğer düzgün oyuncularda bundan büyük zarar görür.

Ülkemiz bu nedenle makine parkı, fabrika binası ve marka çöplüğüne dönmüştür.

Bizim ticari anlayışımızda, sanayicilik anlayışımızda çok problemli.

İş adamlarımız paralarını batıra batıra ciddi fizibilite yapmadan yatırım kararı vermemeyi öğreniyorlar

Artık rekabet koşulları göçün yolda düzülmesine izin vermiyor.

Yazarımızın bu yazısı Retail Türkiye Dergisi’nin Temmuz 2010 – 17. sayısında yayınlanmıştır.