Türk markalarının yurt içi ve yurt dışı açılımları hızlanırken, Birleşmiş Markalar Derneği (BMD), Deloitte ile markaların geleceğinde önemli rol üstlenecek insan kaynağına dayalı değerlendirme raporunu açıkladı.

BMD Başkanı Hüseyin Doğan, BMD Başkan Yardımcısı Sami Kariyo ve Deloitte Türkiye Tüketim Sektör Lideri Özgür Yalta, düzenledikleri basın toplantısında “Perakende Sektörü Eğitim İhtiyaç Raporu’nun sonuçlarını paylaştılar.

BMD Başkanı Hüseyin Doğan, Türkiye’nin marka ekonomisine dönüşümünü sağlamak için güçlü bir alt yapıya ve gerekli eğitime sahip, nitelikli insan kaynağına ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Nielsen Perakende Endeksi verilerine göre, gıda-dışı modern perakende sektörünün 2014’de ciro bazında yüzde 17 büyüdüğüne dikkat çeken Doğan, bu oranın, hazır giyimde yüzde 25 olarak gerçekleştiğini ifade etti.

Gıda-dışı modern perakende sektörünün 2014’ü 93 milyar dolar düzeyinde bir ciro ile tamamladığını anlatan Doğan sözlerini şöyle sürdürdü:

•    2023 yılında gıda-dışı modern perakende sektörünün cirosunun 201 milyar dolar olacağını öngörüyoruz.
•    BMD üyesi moda markaları olarak 2015 yılında planlarımızı, en az yüzde 15-19 aralığında bir büyüme öngörüsüne göre kurguluyoruz.
•    2015 yılında yurtiçi mağaza sayısında yüzde 10, metrekare büyüklüğünde yüzde 11-12 civarında bir büyüme öngörümüz var. İstihdamda ise yüzde 10 seviyesinde artış beklentisi gerçekçi bir yaklaşım olarak gözüküyor.
•    2014 sonu itibarıyla gıda-dışı modern perakende sektöründe yaklaşık 130 bine yakın mağaza bulunuyor. Çalışan sayısı ise yaklaşık 850 bin kişi. BMD açısından baktığımızda ise 2014 sonunda 65 bin mağazamızın, 385 bin çalışanımızın olduğunu görüyoruz.
•    Bugün 141 Türk markasının 99 ülkede 4200 kadar mağazası bulunuyor. Sektörel dağılımda hazır giyim yüzde 75 ile en önde geliyor. Bunu yüzde 12 ile mobilya-ev dekorasyonu-ev tekstili-mutfak ürünleri sektörleri izliyor. Ayakkabı sektöründeki satış noktalarının oranı yüzde 8. Mücevher-aksesuar sektörü yüzde 2 ve diğer sektörler de yüzde 3 oranında sıralamada yer alıyor.
•    Türkiye’nin markalı ekonomiye dönüşümünde önemli bir faktör olan yurtdışı mağazalaşma faaliyetlerinde 2015’te de önemli atılımlar olmasını bekliyoruz. Yaptığımız ayrıntılı değerlendirmede, BMD markalarının 2011-2023 yılları arasında yurtdışında mevcut ve yeni hedef pazarlarda büyüme potansiyellerini belirledik. Böylece 2023 yılında yurtdışında BMD markalarının 20 bin mağazaya ulaşabilecekleri öngörüsünü oluşturduk.
•    Globalleşmek için güçlü bir inan kaynağına da ihtiyacımız vardır. Özellikle yurtdışında büyüme odaklı bir insan kaynağı politikasına ve çalışanlara sunabileceğimiz global kariyer planlamasına ihtiyaç duyulmaktadır. İnsan kaynağı havuzunu eğitimle güçlendirmeliyiz.
•    Yurtdışı operasyonlarda, ürün tasarımı, ürün geliştirme, görsel tasarım, mağazacılık ve franchise yönetimi, pazarlama, ürün planlama, satın alma, tedarik ve lojistik, finans gibi alanlarda güçlü bir insan kaynağı ihtiyacı dikkat çekiyor.
•    Perakende sektörünün özellikle genç çalışanlar veya iş arayışında olanlar arasındaki olumsuz algısı dikkat çekiyor. En çok istihdam yaratan ikinci sektör olmamıza rağmen daha iyi bir iş bulana kadar bir sıçrama tahtası, ikinci bir seçenek olarak görülmekte, uzun vadeli kariyer seçimi olarak değerlendiriliyor. Oysaki sektörümüzde çok ciddi bir kariyer planlaması yapmak mümkün.

Sami Kariyo: “En büyük eksiğimiz nitelikli çalışan”
BMD Başkan Yardımcısı Sami Kariyo ise sektörde öne çıkan problemlere değinerek, bunun başında nitelikli çalışan sorununun geldiğini söyledi.
Çalışanların üçte ikisinin meslek lisesi, yüksekokul veya üniversite ve üstü diplomasının bulunmadığına işaret eden Kariyo, yeni mezunların yüzde 63’ünün ise perakende sektörünün sorunlarına çözüm üretebilecek bilgi birikimiyle kariyerlerine başlamadıklarının ortaya çıktığını ifade etti. Sami Kariyo, perakende sektöründeki tek istihdam yolunun “satış danışmanlığı” gibi yanlış bir algının hakim olduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:
“Çeşitli trendlerin önümüzdeki dönemde sektörü etkilemesi bekleniyor. Bu trendlere karşı firmaların hazırlıklı olabilmeleri için hem merkezde hem mağaza çalışanları açısından gerekli yetkinliklerin geliştirilmesi son derece önemli.
Bunun için sektöre yeni girecek işgücünün perakende sektörüne özgü bilgi ve becerilere sahip olması gerekiyor.”

Özgür Yalta: “Global beklentileri karşılamak için eğitim şart”
Deloitte Türkiye ortağı Özgür Yalta ise perakende sektörünü en çok etkilemesi beklenen uluslararası büyüme, büyük veri, hızlı moda ve yeni teknolojiler gibi trendler de dikkate alındığında merkezdeki çalışanlar için uluslararası vizyon ve yönetim yetkinlikleri, pazar araştırmaları yapabilme, marka yönetimi yetkinlikleri, analitik yetkinlikler, veriye dayalı karar verme, teknolojiye hakimiyet, sosyal medya, pazarlama ve müşteri çözümleri, ticari odaklı estetik bakış açısı ile ürün yönetimi, yabancı dil bilgisinin öne çıkacağını söyledi.
Mağaza çalışanları içinse müşteri odaklılık, iletişim, yeni teknolojilere hakimiyet ve yabancı dil bilgisinin önem taşıyacağını anlatan Yalta, “Mağaza içi operasyonlar için gerekli insan kaynağını yetiştirecek meslek liseleri ve meslek yüksekokulları müfredatı ile perakende yönetimi alanındaki işgücünü yetiştirecek lisans programlarının hayata geçirilmesi kritik önem taşıyor” dedi.
Özgür Yalta, mevcut durumdaki, açığa bazı önemli tespitler ile açıklık getirdi:
•    Türkiye’de eğitim veren 3 bin 299 meslek lisesinin sadece 226’sında, yani yüzde 7’sinde pazarlama ve perakende bölümü bulunuyor.
•    Satış danışmanlığı dalı olan ve aktif durumda olan ise yalnız 83 okul bulunmakta, yani yüzde 2.5’a denk geliyor.
•    2014-2015 döneminde satış elemanlığı dalından 2 bin 792 öğrenci mezun olacak.
•    10 yıllık dönemde ihtiyaç duyulacak satış danışmanı sayısının 492.097, bulacağı düşünüldüğünde, mevcut kapasite yalnızca yüzde 9’luk nitelikli ve eğitimli işgücünü yaratır nitelikte.
•    Toplamda var olan 1.064 meslek yüksekokulundan ise sadece 9’unda perakende ve mağazacılık yönetimi bölümü bulunuyor. Bu 9 okuldan ise sadece 3’ü aktif olarak eğitim hizmeti veriyor.